คนทำนา – คิดถึงลี่ (ไม่มีผี)

หมู่นี้ฝนตกค่อนข้างชุก บางแห่งก็ชุกเกินไป แต่สำหรับอีสานตอนล่าง คิดว่าน่าจะพอดี ตามประสาคนทำนา ไม่มีอะไรจะดีใจเกินกว่าเห็นนาตัวเองเต็มไปด้วยน้ำ เห็นฝนตก น้ำไหล ไปนาเห็นปลากระโดดโลดเต้นด้วยความดีใจ พยายามที่จะว่ายทวนน้ำ ที่เป็นลักษณะของปลาเป็น เห็นแล้วก็แว๊ปนึกถึงวิถีชีวิตชาวนาสมัยก่อนทันที

ยังจำได้สมัยเป็นเด็กบ้านนอก ฝนตกรินอย่างนี้จะไม่ได้นอนสบายหรอก แต่จะออกจากบ้านไปนา เพื่อไปจับปลากับผู้ใหญ่ เมื่อฝนตกน้ำไหล(ไม่ใช่ขึ้หมูไหลนะ)ปลาก็จะวิ่งขึ้นทวนน้ำอย่างนี้แหละ แต่สม้ยโน้น ในน้ำมีปลา ในนามีข้าวที่อุดมสมบูรณ์ ชาวนาก็จะออกหาปลาเพื่อมาทำปลาแดก(ปลาร้า) วิธีการที่จะได้ปลามาเยอะ ๆ คือการได้จากการดักปลาโดยใช้ลี่

ลี่ - รูปจากอินเตอร์เนท

จริง ๆ แล้ว ลี่มีหลากหลายรูปแบบ ทั้งเล็ก กลาง และใหญ่ การที่จะเห็นลี่ในทุกวันนี้ช่างหายากเสียเหลือเกิน คงจะเห็นได้แต่รูปที่หาได้บางจากโลกไซเบอร์เท่านั้น ก็ขออนุญาต เจ้าของรูปภาพนี้ประกอบการเขียนนี้ด้วย

การไปเก็บปลาจากลี่ จะให้ดีที่สุดก็ตอนที่ฝนกำลังตกนั่นแหละ ปลาไหลมาตามน้ำก็มาถูกดักด้วยเครื่องมือนี้ ไม่ใช่ปลาเพียงอย่างเดียว สัตว์ที่เราไม่ต้องการก็มาด้วย นั่นคืองู แต่ก็เป็นเรื่องปกติสำหรับชาวนา

นอกจากลี่ที่ถือว่าเป็นพระเอกสำหรับดักปลาแล้ว ยังมีเครื่องมืออีกชนิดหนึ่ง มีประสิทธิภาพไม่แพ้กันคือต้อน

ต้อน - ภาพจากอินเตอร์เนท

ต้อน – เป็นถุงตาข่ายขนาดใหญ่ ปลากว้าง ตอนท้ายเล็ก แล้วมีถุงที่เป็นตาข่ายที่สามารถถอดออกได้ เมื่อดักปลาได้แล้ว ตอนสามารถที่จะเคลื่อนย้ายได้ไปตามแหล่งที่มีน้ำไหลค่อนข้างแรง ใช้วิธีการปักหลักข้างหน้าแล้วผูกต้อนเข้ากับหลัก ปล่อยให้ด้านปลายลอยไปตามน้ำ ปลาที่มาตามน้ำก็จะโดนดักเอาไว้ แต่ผู้ทำค่อนข้างอันตราย ถ้าหลุดเข้าไปในต้อน ก็จะมีชุะตากรรม ไม่ต่างอะไรกับปลา

ยังจำได้ว่าครั้งหนึ่งไปกับพ่อ ไปยามต้อนนี้แหละ น้ำไหลแรงมาก ยังนึกเสียว ๆ อยู่เลย ถ้าโดนน้ำพัดไปจะเป็นอย่างไร คงไม่มีเวลามาเขียน blog เล่นอยู่อย่างนี้หรอก สำหรับตอนนี้ วิธีการจับปลาแบบนี้ ยังจะคงเหลืออยู่หรือเปล่าก็ไม่รู้

วันก่อนขับรถผ่านทาง เห็นชาวบ้านกำลังจับปลา ด้วยวิถีชาวบ้าน ๆ นั่นคือการใช้สะดุ้ง(ยกยอ)

ยกยอ - ภาพจากอินเตอร์เนท

วิธีการนี้ยังพอมีให้เห็นอยู่บ้าง สามารถบอกว่า นีคือวิถีพอเพียงก็คงไม่ผิด เพราะอย่างไร ๆ ปลาที่จับได้ไม่มีทางหมดแน่นอน ส่วนที่เหลือก็จะขยายพันธ์ของมันต่อไป

ฝนตกทีไรและเห็นคนจับปลา ก็อดนึกถึงวิถีชีวิตของชาวบ้านไม่ได้ มันช่างมีความเป็นธรรมชาติ ความพอเพียง ชีวิตอยู่ได้ ย้อนมานึกถึงปัจจุบัน วิถึแบบนี้เขาไม่เอาแล้ว ดูมันยุ่งยากวุ่นวาย ไม่ทันการทำมาหากิน อยากกินปลาก็ไปบ้านหินลาด(ตลาด) มีปลาเต็มไปหมด จะเลือกเอาปลาแบบไหนล่ะ แค่จ่ายตังค์ก็ได้ปลามาแล้ว แล้วค่อยไปหาเงินมาซื้อกินในคราวต่อ ๆ ไป

แต่อย่างว่าล่ะ ในน้ำตอนนี้ไม่ค่อยมีปลาแล้ว เพราะมีแต่น้ำเน่า วิถีอุตสาหกรรม(หากรรม) ได้เข้ามาแทนที่วิถีเกษตรเสียแล้ว ปลาที่มีในตลาด ส่วนใหญ่ก็เป็นปลาเลี้ยง และไม่หลากหลายเหมือนเมื่อก่อน ดังนั้นลี่ที่เคยเป็นเครื่องมือดักปลาในอดึตอาจจะหาไม่เจอแล้ว คงจะเห็นผีลี่หรือลี่ผี แต่ไม่ใช่น้ำตกลี่ผีในประเทศลาวนะครับ

About เพียรพอเพียง

เขียนอะไรที่อยากจะเขียน เป็นคนชอบเขียนหนังสือ เขียนอะไรไปตามเรื่อง แล้วแต่จะนึกคิดได้ เนื้อหาหลากหลายทั้งธรรมะ ตลกขบขัน ความคิดสร้างสรรค์ วิชาการ ไม่ใช่วิชาการ อาจจะมีบทหน้งละครบ้าง (แต่ยังไม่ทำ)
This entry was posted in KonTamNa (คนทำนา). Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s